Obróbki blacharskie w renowacji zabytków

Postęp w architekturze przyczynił się do rozwoju rzemiosła blacharstwa dachowego. Blacharze pokrywali całą połać dachową, miedzianą blachą lub też zabezpieczali przed przeciekaniem w miejscach newralgicznych, czyli zwłaszcza w przecięciach dachu, wokół kominów czy lukarn. Na przestrzeni wieków stosowano w tym celu różne techniki i materiały, dlatego należy zbadać przyjęte, historyczne rozwiązania oraz uwzględnić je podczas wykonywania obróbki blacharskiej w trakcie renowacji zabytków. Dowiedz się więcej na ten temat.
Spis treści
Obróbki blacharskie

W kontekście obróbek blacharskich kluczowe okazuje się zastosowanie rozwiązań umożliwiających skuteczne odprowadzanie wód deszczowych, wykonanie opierzenia szczytu dachu, obróbka kalenicy dachowej czy zabezpieczenie koryt dodatkową membraną. Podczas renowacji zabytków wszystkie te prace należy wykonać z uwzględnieniem charakterystyki odnawianego obiektu. 

Historia obróbek blacharskich w architekturze zabytkowej

Metalowe elementy architektoniczne są używane od stuleci zarówno w charakterze części konstrukcyjnych, jak i dekoracyjnych. Warto zatem wiedzieć, że chociaż nie jest to zjawisko nowe, to dzięki nowoczesnym technologiom i metodom obróbki możliwości zastosowanie metalu w obróbce dachowej są praktycznie nieograniczone.

Na przestrzeni wieków w architekturze używano różnych metali do wykonywania obróbek dachowych. Każdy z nich posiada specyficzne właściwości i zastosowania. Chodzi przede wszystkim o:

  • stal, 
  • aluminium,
  • miedź, 
  • cynk,
  • tytan. 

Stosowano także stopy, głównie brąz i mosiądz.

Tradycyjne techniki i materiały do obróbki blacharskiej w renowacji zabytków

Wśród tradycyjnych technik obróbki blacharskiej znajdziemy metody stosowane przez rzemieślników takie, jak:

  • gięcie, używane do nadawania blachom odpowiedniego kształtu, co jest kluczowe zarówno w procesie wykonywania połaci dachowej, jak i obróbek blacharskich,
  • cięcie, umożliwiające przygotowanie mniejszych elementów obróbek blacharskich,
  • lutowanie, dzięki któremu można połączyć wiele elementów nawet w skomplikowany kształt.

Podstawowym materiałem, z  którego wykonywano pokrycia dachowe i obróbki blacharskie, jest miedź. Wykonywano z niej również elementy dekoracyjne, w tym ornamenty architektoniczne i obudowy, stosowano w konstrukcjach sufitów oraz rzeźbach. 

Kolejnym po miedzi, chociaż zdecydowanie mniej popularnym materiałem, był cynk wykorzystywany jako tańszy zamiennikiem ołowiu i miedzi przede wszystkim w Belgi, Francji i Niemczech. Od lat 20. XIX w importowano go do Ameryki w postaci blach, które stosowano między innymi do krycia dachów w Nowym Jorku. 

Warto wiedzieć, że w XIX w. zaczęto używać blachy żelaznej lub stalowej powlekanej stopem ołowiu i cynku, zwanej “terne” lub “terneplate”.

Tymczasem stop chromowo-niklowy, czyli stal nierdzewną, wykorzystywano przede wszystkim tam, gdzie występowało duże ryzyko korozji. Dotyczy to również rozległych powierzchni takich, jak np. Chrysler Building, którego budowę zakończono w 1930 roku. 

Aluminium w architekturze stosowano w latach 20. i 30. XX wieku do wykonywania elementów dekoracyjnych dachów, obróbek błyskawicznych, rynien, rur spustowych, paneli ściennych i spandrel. Dobrym przykładem jest Empire State Building, w którym wykonano ok. 6000 spandrel okiennych. 

Myślisz o renowacji budynku? Porozmawiajmy

renowacje kamienic
Doradzimy Ci. Zadzwoń teraz!

Jeżeli zastanawiasz się nad renowacją Twojego budynku, jedyne co musisz zrobić, to zadzwonić do nas. Zajmiemy się tym od A do Z wyręczając Cię w najtrudniejszych zadaniach.

Współczesne metody obróbki blacharskiej w renowacji zabytków

Zastosowanie współczesnych metod obróbki blacharskiej w renowacji zabytków łączy najnowsze osiągnięcia i technologie z tradycyjnymi technikami. Dzięki temu można zarówno odnowić historyczne budowle, jak i zapewnić im długotrwałą ochronę przed czynnikami atmosferycznymi.

W kontekście renowacji zabytków wykorzystuje się różnego rodzaju blachy do odbudowy lub wzmocnienia konstrukcji dachów, rynien, kopuł i wieżyczek. Nowoczesne elementy obróbki blacharskiej często pokrywa się specjalnymi powłokami, np. odpornymi farbami proszkowymi lub poddaje procesowi anodowania w celu zwiększenia odporności na warunki zewnętrzne.

Z drugiej strony ostrożnie podchodzi się do naturalnie występujących efektów utleniania się zewnętrznych powierzchni historycznych blach, czyli patyn. Ceni się je bowiem za estetykę i autentyczność, dlatego zdarza się, że wobec nich stosuje się jedynie delikatne polerowanie. Bywają jednak sytuacje, w których zabytkową patynę usuwa się zupełnie, a na wyczyszczony element nakłada nowoczesną, ochroną powłokę.

Problemy i wyzwania w obróbce blacharskiej zabytkowych obiektów

Każdy element procesu renowacji zabytków wymaga precyzyjnego połączenia historycznej wiedzy z umiejętnościami technicznymi. Nie inaczej jest także podczas wykonywania obróbek blacharskich w trakcie odnawiania zabytkowego obiektu.

Jednym z największych wyzwań zawsze jest unikanie dalszych, nieodwracalnych uszkodzeń. Ryzyko takie pojawia się zawłaszcza podczas rozbiórki nadgryzionych zębem czasu elementów obróbek blacharskich. Co więcej, często dopiero po ich usunięciu odkrywamy kolejne uszkodzenia konstrukcji dachu, kominów czy murów.

Wyzwaniem w obróbce blacharskiej zabytków może być także zachowanie oryginalnego wyglądu budowli. Ważnej jest także zabezpieczenie każdej ornamentyki, gzymsów krzywoliniowych ciągnionych po łukach i liniach krzywych oraz wszelkich elementów snycerskich.

Dodawanie nowoczesnych detali lub niedokładne odwzorowanie historycznych wykończeń może spowodować utratę wartości historycznej budynku. Dlatego tak ważne jest, aby wszystkie prace renowacyjne prowadzone były zgodnie z pierwotnym stylem i charakterem zabytku.

O czym pamiętać podczas wykonywania obróbek blacharskich zabytków?

W kontekście wykonywania obróbki blacharskiej dla zabytkowych budowli bardzo ważne jest poznanie i zrozumienie historii obiektu, jego architektury oraz stanu materiałów i wykończeń.

Pamiętajmy, że renowacja, w tym także wykonanie nowych obróbek blacharskich, powinna obejmować zachowanie unikalnych cech historycznych i architektonicznych budowli. Wszelkie zmiany czy dodatki należy skonsultować np. z konserwatorem zabytków, jeżeli obiekt jest objęty jego nadzorem.

Dla Ciebie wiedza o remontowaniu kamienic i nie tylko

Sprawdź, co trzeba wiedzieć o remoncie kamienic, kościołów i innych zabytków. Zobacz bloga, na którym dzielimy się profesjonalną wiedzą i wieloletnim doświadczeniem EvoFinish.

Zapytaj o szczegóły prac  lub wyceń szybko realizację

Skontaktuj się z nami, jeśli: 

Skontaktujemy się z Tobą tak szybko, jak będzie to możliwe. Jeśli Twój problem będzie tego wymagał, podczas pierwszej rozmowy umówimy się na kolejne, dłuższe spotkanie. 

Mateusz Grobel

właściciel Evofinish,
pasjonat renowacji zabytków